پروفسور یان ریشارد
صدرالدین الهی مطبوعات آمریکایی به انتخابات مجلس شورای اسلامی توجه چندانی مبذول نداشتند. در عوض در هفته انتخابات دو مجله فرانسوی اکسپرس و نوول اوبسرواتور با اعزام خبرنگاران ورزیده کارشناس ایران «ونسان بوگر» و «سارا دانیل» این انتخابات را سرفصل یک دگرگونی سیاسی در ایران بهحساب آوردند. نوول اوبسرواتور با چاپ عکسی از آیتالله خامنهای در کنار محمدعلی جعفری فرمانده سپاه پاسداران مدعی شد که انتخابات در عمل آغاز جانشینی کلاه سربازی بهجای عمامۀ مذهبی است؛ و «سارا دانیل» تیتر مقالۀ خود را «ایران: انقلاب کلاه سربازی KEPI» قرار داد. در میان مطالب متعدد این دو مجله، من مصاحبهای را از رادیو بینالمللی فرانسه که بهاتفاق اکسپرس برنامهای بهنام «مهمان هفته» دارند انتخاب کردم زیرا فرد مورد سؤال «یان ریشار» استاد دانشگاه پاریس و ایرانشناسی فارسیگوی و بنام است و کتابش با نام «ایران، تولد یک جمهوری اسلامی» از کتب مرجع بهشمار میآید. در زیر، مصاحبه او را با رادیو فرانسه و اکسپرس در برنامه مهمان هفته که توسط «مارک اپستاین» و «پیر گانز» صورت گرفته است، میخوانید
محمود احمدینژاد در تاریخ 2 و 3 فوریه با احترام تمام در بغداد مورد استقبال قرار گرفت. حضور یک رئیس جمهوری ایرانی در عراق چه معنایی دارد؟
قبل از هر چیز باید توجه داشت که در میان تمام رؤسای دولتها در منطقه، این اوست که بیش از همه سفر میکند. او از این که به مملکتی که تحت سلطۀ نظامی آمریکاست سفر کند بیمی به خود راه نمیدهد. ایران و عراق روابط دیرینۀ فرهنگی و مذهبی دارند. عراق یک کشور مصنوعی است که در 1920 توسط انگلیسیها از ترکیب اقوامی که بسختی میتوان آنها را در کنار هم قرار داد، بهوجود آمده است. از آن سال بهبعد این اولین بار است که اکثریت شیعی این کشور قدرت را در زمینۀ حکومت بهدست گرفته است. برای ایران که خود نیز یک مملکت شیعی است این پیروزی، تخته پرش دور از انتظاری برای نفوذ در کل منطقه بود.
آیا محوری بهنام محور بغداد ـ تهران وجود دارد؟
این پیوند اسباب درد سر و بهستوه آمدن ممالک منطقه که اکثر سنی هستند، شده است. اردن، مصر، کویت، عربستان سعودی و...
هیچکدام از این وضع راضی نیستند. این کشورها از وضع حاضر و بیم آن که چنین ترکیبی قدرت اول را بهدست ایران بدهد، نگرانند. در حقیقت پیوندهای دو رژیم موجود ایران و عراق فراوان و بسیار است. بسیاری از دولتمردان کنونی عراق در زمان صدام حسین بهصورت تبعیدیان پناهنده در ایران زندگی کردهاند. علاوه بر این، جامعۀ کرد در هر دو سوی مرزهای این کشور مستقر است. علاوه بر این هر دو کشور دارای منافع مشترکی هستند و مخصوصاً در زمینه اقتصادی این وابستگی به یکدیگر، بیشتر محسوس است. معهذا مقدار بسیار معتنابهی از محصولات ایران چه بهصورت مجاز و چه به شکل قاچاق به عراق صادر میشود.
آیا حکومت فعلی مستقر در عراق اسباب رضایت ایرانیان را فراهم میسازد؟
ـ نه؛ زیرا حکومت عراق یک حکومت متشتت و ضعیف است. اما این بهمعنای آن نیست که تهران خواهان یک عراق قدرتمند است. خاطرۀ جنگ مرگبار میان ایران و عراق در سالهای 88 ـ 1980 هنوز در اذهان ایرانیان باقی است. ایران نمیخواهد که یک قدرت زیادهطلب که مزاحم منافع اقتصادی و سیاسی او باشد، در طول مرزهای غربیش بهوجود آید.
اخیراً مقامات ایرانی و آمریکایی با هم بر سر مسائل امنیتی عراق دیدارهایی داشتهاند. آیا این دیدارها میتواند بهنحوی اسباب نزدیکی دو کشور شود؟
ـ تهران مدتهاست در رؤیای این که واشنگتن دست به سویش دراز کند، بسر میبرد و آرزوی طبیعی شدن روابط با آمریکا را دارد.
اما آنها روشهای خاصی برای برآوردن این آرزو دارند و شگردهای مخصوصی بکار میبرند
ـ در این باره نظریههای متفاوت هست و حقایقی انکارناپذیر.
جاهطلبیها و زیادهطلبیهای ویژۀ ایران در منطقه کدام است؟
رژیم ایران یک برتری استراتژیک در منطقه دارد که میتواند از آن استفاده کند و آن، همانا نفوذی است که در شیعیان منطقه از آن برخوردار است. از بعد از انقلاب اسلامی 1979، تهران از جامعۀ شیعی لبنان که مورد استفاده برای جنگ با اسرائیل قرار گرفته بوده است سود بسیار برده. بهنظر من ایران نمیتواند کوچکترین آسیبی به اسرائیل وارد سازد و نیز هرگز در خیال محو اسرائیل نیست. اگر مسألۀ فلسطینیها حل و فصل شود، ایرانیها بدون شک اسرائیل را بهرسمیت خواهند شناخت. در انتظار فرارسیدن آن روز آنها فعلاً از اختلاف فلسطین و اسرائیل برای متزلزل کردن کشورهای منطقه مانند اردن و مصر که متحدان آمریکا هستند، استفاده میکنند. بهعبارت دیگر، ایران میخواهد قدرت برتر منطقه باشد. با در نظر گرفتن اهمیت اقتصادی و برتری جمعیتی، بهنظر میرسد که این توقع چندان هم بیمورد نیست.
فایدۀ استفاده از پرونده اتمی برای ایران چیست؟
من مطمئنم که ایرانیها یک چشمانداز نظامی در این باره دارند. نه برای آن که از آن، جهت تهاجم استفاده کنند بلکه بیشتر بهخاطر آن که از این موضوع بهشکل ضد حمله و تدافعی برای حفظ موجودیت خود سود ببرند.
خواندنیها را یاری دهید
از یکسال پیش که خواندنیها را به خانه شما آوردیم تلاش کردیم این پنجره را با امکانات شخصی سرپا نگه داریم اما امروز ادامه کار ما بستگی به یاری شما دارد . به آشنایایتان توصیه کنید به ما آگهی بدهند و اگر توانائی دارید با هدیه ای مختصر ما را در ادامه انتشار خواندنیها یاری دهید ، خواندنیها متعلق به شما است .
خواندنیها را مشترک شوید
اگر مایل هستید ازانتشار خبرهای مهم و مطالب جدید خواندنیها آگاه شوید آدرس ای-میل خود را در گزینه زیر وارد کنید تا بلافاصله پس از انتشار به شما اطلاع داده شود